Mỗi lần đến lúc viết cho một tuần, mình lại bần thần.
“Viết gì nhỉ?”
Thường thì mình cứ ngồi đó và quan sát xem cái gì đến, thấy rồi thì lấy cái đó mà viết. Như tuần trước là “chờ đợi” (mà không phải là chờ đợi). Còn tuần này thì vẫn là cứ đang quan sát. Mình cũng đã viết về cái sự nhận biết, quan sát rõ ràng nhiều lần rồi. Lần này có thấy về sự quan sát ấy, mình cũng không viết lại nữa.
Mình chơi lại Võ Lâm Truyền Kỳ, khi nhà phát hành VNG nhắc lại tựa game mình từng chơi 20 năm trước, lúc học lớp 11. Lúc ấy, mình và đám bạn, từ chơi game offline là Empire II - Đế chế II, chuyển sang game online là vì Võ Lâm Truyền Kỳ. Nhiều ký ức trở về, mình cũng vui, dù cũng ức chế vì vụ nhiều người chơi chỉ chăm chăm vào kiếm tiền, khai thác game thay vì thưởng thức trò chơi và rốt cuộc cản trở người khác tham gia, vì không vào tài khoản được. Mà cái chuyện ức chế đó cũng là ký ức, cũng vui, ngày xưa cũng vậy, khác là không có cộng đồng, facebook như bây giờ.
Ngày xưa chơi game cũng liên quan dến “lần cuối cùng ăn đòn”, Ba bắt nằm xuống và quất cho 2 roi vào mông vì đi chơi về trễ, quên lời Ba Má dặn làm gì đó. Ngày xưa chơi game chắc nạp card được 1-2 lần 30k gì đó. Nói chung chơi vì thích chứ cũng không đam mê phải nạp tiền gì, rồi vào Đại học, không chơi nữa, bỏ là bỏ.
Về chuyện này, nhiều người sẽ nói về 21 hay 60 ngày tạo thành thói quen gì đó. Nhưng nó không đúng với mình, rất nhiều lần. Vì vậy mình xác quyết, đó chỉ là cái đo lường để làm động lực, chứ không phải cái phổ quát để theo. Về thói quen rồi kỳ luật, mình cũng nhiều lần viết về nó. Nói chung là không phủ nhận, mình cũng từng lậm vào nó mà. Nhưng nó chỉ là khởi đầu, còn lại cái cần thực tập vẫn là quan sát, nhận diện được những gì đang làm, chứ không bị thói quen vô thức dẫn dắt hay ràng buộc vào những kỷ luật mà rốt cuộc không thấy ra được cái gì đang cản trở, dẫn tới mình chưa làm được và rồi mình không sống được như mình cần sống.
Mấy chuyện đời sống vầy, thấy bình thường và chẳng có gì liên quan đến tiền bạc. Nhưng không liên quan sao được khi tiền bạc cũng là từ cách ta sống mà ra? Không chỉ thế, khi chúng ta bước vào các mối quan hệ, rồi cũng sẽ phải trò chuyện về sở thích, lối sống và học cách trân trọng, hoặc chí ít đón nhận những đa dạng trong sở thích, lưa chọn. Và vì ta chọn mỗi người mỗi cách nên cách chi tiêu khác nhau, vì thế, thay vì cãi nhau và đổ lỗi do tiền, nhìn thẳng vào thực tế về đời sốn của từng người, trò chuyện về nó và như thế mới chấm dứt được sự cãi nhau ấy.
Mình chơi game lại và vợ mình cũng biết. Mình kể cô ấy nghe về những trải nghiệm từng có và đang có. Mình cũng nhìn thấy việc mình dành nhiều thời giờ cho game ảnh hưởng đến những việc khác ra sao và mình cũng thấy, nhờ chơi mà nó giúp mình nhận diện dần cái gì làm cho việc học - chơi được lôi cuốn.
Khi mình nghe những chia sẻ từ những bạn sành sỏi qua youtube, mình mới thấy họ cũng giỏi lắm vì có những kỹ năng riêng cho game mà mình có thể học được và cả những phẩm chất ở đó nữa.
Để là một gamer có thành tựu, chứ không chỉ dạo chơi như mình, người này cũng phải học hỏi từ những sai lầm của họ trong quá trình chơi, họ cũng bền bỉ làm đi làm lại, họ học cách nhận diện những khuôn mẫu những cách thức riêng biệt để có được kết quả cần có và họ trở nên nổi tiếng vì “chuyên môn đó”.
Trong game, cũng có những người “chuyên giao dịch”, họ không hẳn là chơi xuất sắc nhưng cũng là những gamer biết chơi và chơi ngon lành, và họ dùng việc chơi ấy để hiểu cái mà những gamer khác cần để kinh doanh trên đó.
Bạn lựa chọn theo hướng nào thì sẽ tốn kém theo hướng đó.
Là người chơi cho vui có thể tốn tiền điện và thời gian của bạn. Thi thoảng có thể nạp tiền cho những món đồ bạn thích. Mình thì chắc không nạp gì. Chơi 1 đoạn rồi ngưng.
Còn những ai là người chơi nghiêm túc thì chắc chắn sẽ tốn kém thì theo những ý định, mục tiêu của người này.
Vậy là, hóa ra là chơi chứ mình nhìn vào đó cũng thấy được nhiều điều để đưa vào quan sát đời sống tài chính được.
Mình còn nhớ 1 bạn học viên là 1 game thủ thứ thiệt và bạn cũng tự hào giới thiệu bản thân là game thủ. Mình từng mời bạn chia sẻ đôi chút về game thủ và những gì mà game giúp cho bạn với các bạn học qua trò chơi MoneyWe. Trong một cuộc chat, bạn còn kể mình bạn quan sát Pentagon trong game và thấy game vận hành cũng y vậy, và thú vị là game mà bạn chơi cũng có những cái kiểu như thuế, lạm phát, lãi suất, … vậy là bạn có thể học những khái niệm này rồi dùng nó quan sát trong game và rồi lại từ game đưa vào đời sống.
Ở tuối của bạn, số tiền bạn có được từ game chắc cũng đã hơn nhiều so với người đi làm công sở và bạn có niềm vui thích khi nói về nó, có sự tiến bộ khi lấy nó làm phương tiện để phát triển bản thân. Chắc dịp nào mình lại trò chuyện thêm với bạn để cập nhật.
Ở góc độ người làm giáo dục - đào tạo, mình cũng học được từ quá trình chơi.
Bản thân game có những nhiệm vụ, có những nhiệm vụ quá dễ, có những nhiệm vụ lại lắm thử thách. Có thử thách được thưởng nhiều, có thử thách lại làm quá trời mà thưởng không tương xứng với cái bỏ ra và có thể cảm thấy không hài lòng, không công bằng. Nhưng dù là gì, thì khi làm các thử thách cũng dẫn có những tiến bộ. Dù có lên xuống xét về tỷ lệ, thì xu hướng chung là tăng trưởng. Càng lên level thì càng giải quyết vấn đề khó hơn và làm những việc to lớn hơn trong game.
Nhìn góc độ học tập, các nhiệm vụ trong game được thiết kế để người học - gamer được làm quen và tự nâng cấp bản thân lên từ từ. Các nhiệm vụ cũng khéo léo lồng ghép những yếu tố có thể tác động đến cảm xúc của người chơi và có 3 điểm theo jobs-to-be-done theory mà game làm rất tốt, nên học hỏi là:
Các công việc chức năng (functional jobs): các nâng cấp dần dần trong các nhiệm vụ, vật phẩm, levels là các chức năng của game và qua từng chức năng thì người tham gia đều có sự hài lòng liên tục.
Các công việc cảm xúc (emotional jobs): những phần thưởng, những hoạt động, … những gì thiết kế để người chơi có được cảm xúc họ cần có và cả nhà phát hành cần họ có đều xảy ra, nó giúp tạo sự lôi cuốn hơn cho game
Các công việc về vị thế/hình ảnh (social jobs): một vài chức năng như hảo hữu, bang hội, hay tạo cộng đồng facebook, … là các hoạt động để người chơi có thể tự hào về cái họ đang tham gia, cũng như có nơi để những người chơi có thành tựu có thể thể hiện bản thân.
Và có điểm quan trọng trong các game này là chữ TỰ. Người chơi được tự do, tự làm, tự chủ, … trong những quy định, khuôn khổ, điều kiện của từng levels, nhiệm vụ, thử thách, … trong trò chơi.
Vậy là, khi chơi mà thấy được sự vận hành và cách làm của nhà làm game, mình nhìn lại việc dạy và học thấy có những điểm hay để mình suy nghĩ thêm làm cho những chương trình giáo dục hay các tài liệu về tài chính cá nhân mà mình đang làm dần.
Tháng 10 là tháng bận rộn với nhiều di chuyển, các cuộc gặp và cả chuyến retreat mình tự dành cho bản thân. Tháng 11 mình cũng tham gia “Đại học không giảng đường”. Những hoạt động này để mình kết nối lại với mình và những cộng đồng hướng về chăm sóc con người. Mong những kết nối này sẽ giúp mình và giúp được nhiều người khác về sau.
Hẹn gặp các bạn tuần sau.